Coal & Climate Change 2017

Coal and Climate Change 2017  Report: Turkey did not ratify Paris Agreement due to dependency on imported fossil fuels!

for the report, click here.

The Report reveals that Turkey, which declared that it will not ratify Paris Agreement, has become fully dependent on all of the three imported fuels after 2010. The report, which also examines the climatic events, shows that 2016 has been the fourth hottest year measured in Turkey and the second year in terms of climatic disasters.

Coal import is increasing in spite of natural gas and petroleum!

The report, which shows that the efforts of Turkey for popularizing natural gas since 1990 could stop neither coal nor petroleum, makes the observation that those three fuels have been racing in terms of increase since 2010. It is found out that energy consumption in Turkey increased by 75,9 million toe between 1990-2015 and that 70,2 million toe of this increase was caused by natural gas, petroleum and coal.

Wind YEKA competition shows how expensive coal is

Algedik, who stated that they reached another important finding besides imported coal dependency in the past years, in the report that is published this year, indicated that coal is more expensive than wind in spite of the provided incentives, and would be more expensive than all other sources without the incentives. The latest tenders held with the condition of local production of equipment resulted in prices of 6.99 cents for solar energy and 3.49 cent for wind, while Çayırhan B tender, which had imported machinery and equipment, was closed with a price of 6,04 cents.

Subvention of 2530 MW Imported Coal Plant

The report, which shows that subventions are provided for coal plants of 6.3 billion TL in 2016, reveals that plants with an installed power of 2530 MW, which will burn imported coal, have obtained various subventions. The author of the report, climate and energy expert, Önder Algedik, said: “We found out that a subvention of 2 billion TL has been directly or indirectly transferred to coal projects in 2016. The cost of this for the consumer is much bigger”. Algedik indicated that the problems would be completely solved by reserving this subvention for energy efficiency and climate-friendly energy, and a saving would be obtained from the foreign currency paid for coal and machine import and from the subventions for the investments.

Paris Agreement is not ratified for more energy import!

The greenhouse gases emitted by Turkey to the atmosphere increased from 214 million tons in 1990 to 475.1 million tons in 2015. 205,7 million tons of 261,1 million tons increase that occurred in 25 years has been energy sector – sourced. Algedik indicated that those policies are the findings showing that Turkey did not ratify Paris agreement in order to sustain coal, petroleum and natural gas import.

Primary energy usage of Turkey

9 facts from the report:

  1. 2016 has been the fourth hottest year measured in Turkey and the second year in terms of extreme climatic events occurred most.
  2. Turkey increased greenhouse gas emissions by 262 million tons in 25 years between 1990-2015 and now wants to increase them by an additional 454 million tons until 2030 in accordance with INDC.
  3. Due to increasing fossil fuel dependency, the share of non-fossil energy decreased from 18% in 1990 to 12% in 2015.
  4. While Turkey had no imported coal plants until 2000, it reached an installed power of 7 GW today. With 62 plants that Turkey has today, imported plants are producing more electricity in spite of their installed power of 16,7 GW.
  5. Turkey had 20,2 GW of imported coal power project in the pipeline despite 5 GW of local coal power plant project. When those plants are completed, the coal plant emissions of Turkey will be in excess of all emissions in 1990.
  6. In spite of the bids submitted for wind and solar energy tenders and relatively cheap prices, Turkey offered 6,04 cents/kwh for Çayırhan B coal power plant project with 15 years of purchase guarantee.
  7. 2 billion TL incentives have been provided for coal only in 2016,. Despite “local coal” discourse, 2530 MW of imported coal projects benefited from the incentives.
  8. Turkish Banks supported fossil fuel investments. 7 Turkish banks provided loans for a total of 9 GW coal plants.
  9. Between 1990-1999, an average of 67 extreme climatic events occurred in Turkey. With factors such as imported fossil fuels and urbanizations, this has increased to 752 events in 2016. Turkey’s high carbon economy will give rise to more irreparable consequences.

 

Share Button

Kömür ve İklim Değişikliği 2017 Raporu Çıktı!

Kömür ve İklim Değişikliği 2017 Raporu: Enerjide dışa bağımlılık teşvik ediliyor.

İthal fosil yakıtları azaltmaya yönelik politika ifadelerine rağmen Türkiye kömür teşvikleri ile enerjide dışa bağımlılığını arttırmaya devam ediyor. Dış ticaret açığının halen önemli bir kısmı fosil yakıt ithalatından kaynaklanıyor.

İklim ve enerji uzmanı Önder Algedik tarafından hazırlanan Kömür ve İklim Değişikliği 2017 Raporu, Türkiye’nin kömür ve fosil yakıt politikalarını inceliyor. Rapor Paris Anlaşmasını onaylamayacağını ifade eden Türkiye’nin 2010’dan sonra ithal yakıtların her üçüne tam bağımlı hale geldiğini ortaya koyuyor. İklim olaylarını da inceleyen rapor 2016 yılının Türkiye’de ölçülmüş en sıcak dördüncü yıl, iklim felaketleri açısından da ikinci yıl olduğunu gösteriyor.

Kömür ithalatı doğalgaz ve petrole rağmen artıyor!

Türkiye’nin 1990’dan bu yana doğalgazı yaygınlaştırma çalışmalarını ne kömürü ne de petrolü dizginleyemediğini ortaya koyan rapor, 2010’dan sonra artık bu üç yakıtın artışta yarıştığı tespitinde bulunuyor. 1990-2015 arası enerji tüketimini 75,9 milyon tep arttıran Türkiye’nin bu artışın 70,2 milyon tep’ini doğalgaz, petrol ve kömürden kaynaklandığı ortaya çıktı.

Rüzgar YEKA yarışması kömürün ne kadar pahalı olduğunu ortaya koyuyor

Bu sene yayınlanan raporda geçmiş yıllardaki ithal kömür bağımlılığı dışında önemli bir bulgaya daha ulaştıklarını belirten Algedik verilen teşviklere rağmen kömürün rüzgardan daha pahalı olduğunu, teşvikler olmasa hepsinden pahalı olacağını belirtti. Makine ve teçhizatın yerli olması şartıyla yapılan son ihalelerde güneşte 6,99 sent, rüzgarda 3.49 sent fiyatlar ile kapanırken, ithal makine ve teçhizatlı Çayırhan B ihalesinde 6,04 sent olarak sonuçlandı. Rüzgar ve güneş sektörlerinde gün geçtikçe daha da hızlı düştüğü göz önünde bulundurulduğunda, devletin tüm imkanları ile teşvik edilen kömürün ne kadar pahalı bir enerji kaynağı olduğu görülüyor.

2530 MW’lık İthal Kömür Santraline Teşvik

2016 yılında 6,3 milyar TL’lik kömür santrali yatırımına teşvik verildiğini ortaya koyan rapor, 2530 MW kurulu güçte ve ithal kömür yakacak santrali çeşitlik teşvikler aldığını gösteriyor. Raporun yazarı, iklim ve enerji uzmanı Önder Algedik “ 2016’da 2 milyar TL’lik bir teşvikin doğrudan ve ya dolaylı olarak kömür projelerine aktarıldığını bulduk. Bunun tüketiciye maliyeti çok daha fazla” dedi. Algedik pahalı kömüre verilen bu desteğin enerji verimliliği ve iklim dostu enerjiye ayrılması ile sorunların kökten çözüleceğini, kömür ve makine ithalatına ödenen döviz, yatırımlara sağlanan teşviklerden de tasarruf edileceğini belirtti.

Daha fazla enerji ithalatı için Paris onaylanmıyor!

Türkiye’nin atmosfere saldığı sera gazları 1990’da 214 milyon tondan 2015’de 475,1 milyon tona çıktı. 25 yılda gerçekleşen 261,1 milyon tonluk artışın 205,7 milyon tonu enerji sektörü kaynaklı. Kömürlü termik santralleri ise bu dönemde karbondioksit salımlarını 30,4 milyon tondan 80,3 milyon tona çıkarttı. Şuan mevcut 16,7 bin MW’lık 62 santrale aday santraller eklenirse karbondioksit miktarının 225 milyon ton mertebesine çıkması bekleniyor. Algedik, bu politikaların Türkiye’nin kömür, petrol ve doğalgaz ithalatını sürdürmek için Paris anlaşmasını onaylamadığını gösteren bulgular olduğunu belirtti.

Raporun tamamına buradan linkinden ulaşabilirsiniz.

 

Rapordaki 9 temel veri:

  • 2016 yılı Türkiye’de ölçülmüş en sıcak dördüncü yıl, aşırı iklim olaylarının en fazla yaşandığı ikinci yıl oldu.
  • Paris İklim Anlaşması bir yıl gibi kısa bür sürede yürürlüğe girdi. 153 ülke onaylarken Türkiye onaylamayacağını ifade etti. 1990-2015 arası 25 yılda seragazları salımlarını 262 milyon ton arttıran Türkiye, Paris Anlaşması öncesi verdiği niyet beyanına göre 2030’a kadar 454 milyon ton daha arttırmak istiyor.
  • Türkiye’de kömür, petrol ve doğalgazın birbirlerinin artışlarını dengeleyen enerji politikası bitti. 2010’dan sonra bu ilişkinin bozulduğunu rapor ilk defa ortaya koydu ve artık 3 yakıt artış yarışına girdiğini gösteriyor. Bu yüzden fosil dışı enerjilerin payı 1990’da %18 iken 2015’de %12’ye düştü.
  • Türkiye’nin 2000 yılına kadar ithal kömür santraline sahip değilken bugün 7 GW kurulu güce ulaştı. Her bir birim yerli kömür santrali kapasitesine karşılık ithal kömür 1,5 birim arttı. Bugün sahip olduğu 62 santral ile 16,7 GW’lık kurulu güce rağmen ithal santraller daha çok elektrik üretiyor.
  • Aday santraller arasında 20,2 GW ile İthal kömür santralleri yine lider. Yerli kömür söylemine rağmen sadece 5 GW santral inşa halinde yada lisans sürecinde. Bu santraller bittiğinde Türkiye’nin kömür santrali kaynaklı salımları Türkiye’nin 1990’daki bütün salımlarından fazla olacak.
  • Rödovans ile elektrik üretiminin fiyatı bilinmiyor ama yerli kömürün çok pahalı olduğu Elektrik Piyasası Kanunu’nda yapılan değişiklik ve Çayırhan B özelleştirme ihalesi ile ortaya çıktı. 2016 yılı elektrik takas ortalaması 14 krş/kwh ile mevcut kömür santrallerine Türkiye 18,5 krş/kwh gibi bir rakam ödemeye başladı. Rüzgar ve güneş ihalelerinde verilen tekliflere rağmen Çayırhan B ihalesinde 6,04 cent/kwh gibi rekor bir teklifi hem de 15 yıllık alım garantisi ile ödemeyi kabul etti.
  • Sadece 2016’da kömüre 2 milyar TL’lik teşvik verildi, kamu yatırım maliyetini karşıladı yada vergisini almadı. Bunun sonunda 1,3 milyar dolarlık makine ithalatına teşvik verildi. Teşvikten 2530 MW’lık ithal kömür projeleri de yararlanacak.
  • Devletin kömür politikaların Türk bankaları da seyirci kalmadı. 7 Türk bankası toplam 9 GW’lık kömür santraline kredi vermiş durumda.
  • 1990-1999 arasında Türkiye’de ortama 67 aşırı iklim olayı yaşanıyordu. İthal fosil yaktılar ve kentleşme gibi faktörler ile bu 2016’de 752 olaya çıktı. Çoğu ithal kömür yakacak 25,2 GW santral iptal edilmez ve mevcutlarında vazgeçilmez ise aşırı iklim olayları sayısı daha da artacak. Türkiye’nin yüksek karbon ekonomisi telafisi imkansız daha fazla zararlar doğuracak

 

Share Button

Coal & Climate Change 2016

Increasing Dependency on Energy Imports

Climate and Energy Expert Önder Algedik recently released new report: Coal and Climate Change 2016. According to report, Turkey’s high carbon policy has been increasing fossil fuel dependency as well as energy import dependency despite political discourse.

For the report, click here.

Coal import: six times of 90s!

The report analyses energy policies, investments and coal power plants. While Turkey is almost doubling its total coal consumption, coal import has reached a level in 2014 that is 6 times the level in 1990. Although Turkish government has been pushing local energy sources such as lignite, 41,5 million ton of 42,5 million ton coal consumption increase came from coal power plant mostly import coal. Coal import was 5.5 million tons in 1990 and increased approximately 6 times and reached 30,2 million tons in 2014.

Önder Algedik, author of the report, explains such dependency “ Import coal in power plant is a new issue emerging from 2002. 9 GW of new power plant capacity has commissioned since that time and almost 6 GW them are burning imported coal. While Turkey has been pronouncing lignite, we are seeing that more coal has been imported.”. The report clearly delivers Turkey’s high carbon market motivation by pushing local as well as import coal consumption.

coal2016web

Power and fuel projection of coal thermal plants of Turkey.

De-carbonization of Turkish economy; almost impossible

Turkey signed Paris Agreement on April 22nd with 175 countries and submitted INDC on October 2015. According to delivered INDC, Turkey’s emission in 2030 in 929 million ton which means 461 million ton more greenhouse gas compared to 2014 level. This increase is more than 261 million ton increase which is total increase between 1990 and 2014. Algedik says “ one of sixth of the total emission is coming from coal power plant, but candidate coal power projects would allocate half of total increase according to findings and our analysis. This shows that INDC of Turkey is prioritizing more fossil fuel especially natural gas and coal.”

Findings of the report:

  • The most critical player in Turkey’s greenhouse gas emissions is coal and natural gas. 167,2 million tons of the 259,8 million tons of emission increase between 1990-2014 is caused by the carbon dioxide produced as the result of burning coal & natural gas.
  • The “energy need”, which is shown as the reason of those increases, in fact has the purpose of only increasing the production and consumption of fossil fuels. Therefore, the share of non-fossil fuel energy resources, which was 18,6% in 1990, decreased below 9,9% in 2014.
  • The determinative of the increase in the coal consumption is the thermal plants, which are responsible for 41,5 million tons of the 42,5 million tons increase between 1990-2014.
  • Thermal plants are being developed in double ways with domestic coal plants on one hand and imported coal plants on the other hand. While Turkey is almost doubling its total coal consumption, coal import has reached a level in 2014 that is 6 times the level in 1990.
  • Today, 59 plants are in operation in accordance with EMRA lists, and they have an installed power of 16 GW. Approximately 6 GW of the installed power consists of imported coal plants and is responsible for the half of the missions produced by electricity production and coal plants.
  • The thermal plants, which burn only coal emitted 22 million tons of carbon dioxide to the atmosphere in 1990, and this amount has reached 76 million tons in 2014. This amount will increase further with the units added after 2014.
  • 37 plants, which are licensed but none of their units are in operation, which obtained preliminary license, or whose preliminary license application is under assessment, are included as candidates in EMRA lists. 14 of those candidate plants will burn lignite and asphaltite and the remaining 23 plants will import coal. When 2 projects, which have royalty contracts, are added to those plants, the power of candidate plants reaches 29,4 GW.
  • Turkey will add an installed power of 4 GW to burn its own coal and an installed power of 25 GW to burn the world’s coal as the result of its high-carbon policies.
  • Turkey’s coal plant development program is not limited only with the EMRA licensing processes. With the coal exploration works that it restarted in 2005, a new reserve of 7,2 billion tons was added. The existing and the newly found reserves are being developed by the state.
  • With the royalty model, 9 plants having a total power of 3GW was gained, two of them has not started the licensing process, yet. Furthermore, 5 areas are being developed by the state.
Share Button

Enerji Yatırımları ve Türkiye Kamu Bütçesi için Madde 75!

20 Ağustos’ta Meclis’in onayladığı Madde 75 ne tür imtiyazlar veriyor?                   (Güncelleme: Kanun No: 6745 olarak kanun oanya gitmiş olup, madde numarası ise 80 olmuştur)

Enerji, Türkiye’nin kalkınma planlarında ve 2023 vizyonunda stratejik önem verilen konuların başında geliyor. Türkiye ekonomisi için, sürdürülebilir, iklim dostu enerji üretimi ve enerji verimliliği konuları stratejik öneme sahip.

Bu yüzden de, Türkiye’nin yoğun gündeminde, enerji konusunda politikaları takip etmek ve bu politikaların etkilerini irdelemek çok önemli hale geliyor. Keza, enerji politikaları, orta ve uzun vadede Türkiye ekonomisinin geleceğine yön verecek.

Geçen hafta, Türkiye gündeminin ilgi çekici konularının başında Türkiye Varlık Fonu yasa tasarısı geliyordu. Ancak, yasa tasarısının içinde enerji yatırımlarını da doğrudan ilgilendiren ve ülkemizin kamu kaynaklarını etkileyen bir madde daha Meclis tarafından onaylandı.

Md75BilgiNotu

Madde 75 ne diyor?

20 Ağustos 2016’da kabul edilen kanuni değişikliklerde enerji meselesini doğrudan ilgilendiren Madde 75’in ile önemli değişiklikler yapıldı ve Bakanlar Kurulu’na tüm diğer bürokratik mekanizmaları ortadan kaldırabilecek geniş yetkiler verildi. Geçtiğimiz Cumartesi sabaha karşı kabul edilen Madde 75 Cumhurbaşkanlığı’na onaya sunulacak.

Yasa kapsamında, denetimsizliği arttıracak ve kamu bütçesine büyük ek yükler getirerek bütçe açığının artmasına sebep olabilecek imtiyazlar, Bakanlar Kurulu tarafından şirketlere sunulabilecek.

Yasa maddesi ile beraber Bakanlar Kurulu, Ekonomi Bakanlığı’nın önerdiği projelere, vergi, teşvikler, arazi ve bina tahsisi, denetim ve onay süreçleri ile üretim maliyetlerini yüklenme alanlarında destekleri verebilecek.

Öncelikle, devlet, ilgili yatırımlar hayata geçebilsin diye önemli vergi gelirlerinden vazgeçebilecek.

Kurumlar Vergisinden Muafiyet

Bakanlar Kurulu, yasa maddesine göre, ilgili projelere, kurumlar vergisini yüzde 100 oranında uygulayabilecek. Bu kurumlar vergisi muafiyetinin ne kadar uygulanacağı ise iki alternatif biçimde belirlenebilir. Birinci alternatife göre, yapılan yatırımın iki katına ulaşılana kadar kurumlar vergisi muafiyeti uygulanabilir. Ya da 10 yıl boyunca kurumlar vergisi muafiyeti verilebilir.

Stopaj Muafiyeti

Şirketlerin, emlak ya da hisse senedi sattıklarında stopaj ödüyorlar. Madde kapsamında, bu gelirlere de muafiyet verilebiliyor.

Son olarak ise, gümrük vergisinden de muafiyet kararı alınabilecek.

49 Yıl Bedelsiz Kiralama

Eğer yatırım, hazineye ait bir arazi veya mülkte yapılacak olursa, 49 Yıl Bedelsiz Kiralama kararı alınabilecek.

Bedelsiz Özelleştirme

Hatta yatırım biter ve ayrıca sadece 5 yıl boyunca, çalışan hedefini tutturursa, şirket bedelsiz olarak kamu arazisine ve mülküne sahip olabilir.

%50 İndirimli Elektrik

Üstelik, Şirketlere , enerji tüketiminde, 10 yıl boyunca yüzde 50 indirimle elektrik desteği verilebilecek. Şirketler, bunu indirimi işletme dönenimde karşılayabilecek.

10 Yıl Risksiz Kredi Fırsatı

Şirketler eğer yatırım için kredi çekerlerse, 10 yıl boyunca bu yatırım kredisinin faizlerini devlet karşılanabilir. Kredi için hibe verilebilir, kar payına destek verilebilir. Yani, yatırımın ortaya çıkacak tüm kredi risklerini, devlet üstlenecek.

Asgari Ücretin 20 Katı Maaş 

Madde 75 kapsamında, Projelerde belirlenen nitelikli çalışanın her biri için aylık asgari ücretin 20 katına kadar ücret desteği de verilebilecek. Şirketler devletin parası ile onlarca yaklaşık 33000 TLye maaşlı eleman çalıştırabilecek. Tüm çalışanların ise 10 yıl boyunca işveren sigorta prim payını da Bakanlar Kurulu ödeme kararını alabilir.

Müşteri de Devlet

Yasa kapsamındaki diğer ilginç madde ise alınabilecek kararlar ile süresi belirsiz bir biçimde ürünlere yine ürün birim fiyatı Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek şekilde alım garantisi uygulanabilir.

Yatırımın Yüzde 49’u da devletten!

Yasa kapsamında, eğer karar verilirse, yatırımın %49’unu da devlet ortak olarak üstelenebilir. Devlet yatırımın yarısını 10 yıl içinde elden çıkarmak zorunda. Yani, yatırımın kuruluş aşamasındaki maliyetlerine de ortak olacak olan devlet, yatırımı 10 yıl içinde, belki de kar etmeye başlamadan, yeterince değerlenmeden satmak zorunda.

Tek Bir Proje Tüm Destekleri Alabilir

Bakanlar Kurulu bu desteklerin tamamını bir projeye verebilir. Yasaya göre, her proje her maddeden faydalanabilir. Yukarıdaki desteklerin toplamı, bir yatırımın hayata geçmesi için gerekli olan maliyetlerin büyük bir bölümünü devlete yükleyebilir. Devlet, yatırımın maliyetlerinin milyarlarca bölümünü ödeyecek ama şirketler yatırımın sahibi olacak.

Ayrıca, Bakanlar Kurulu Madde 75 ile bir projenin geçmesi gereken tüm izinleri ve denetim süreçlerini iptal edebilir. Yani, devlet, bir yatırımın tüm risklerini üstlenmek ile kalmıyor, bu yatırımın ekonomiye faydalı olup olmadığını belirleyecek olan, kamu çıkarının denetleyen tüm süreçleri iptal edebilir.

İdari İstisnalar!

Keza yasa kapsamında, diğer tüm kanunlarda belirlenen ve projelerin uygunluğunu, ekonomiye ve istihdama katkısının kamu tarafından denetlenmesini sağlayan tüm denetim mekanizmaları ortadan kalkıyor. Bakanlar Kurulu tüm bu süreçlere istisna verebilir.

ÇED Raporları, Santral Lisans Değerlendirmeleri, Yasalara uygunluk değerlendirmeleri vs. vs. hepsi es geçilebilir.

Yani, hiçbir denetimi yapılmayan, ekonomik fayda analizleri incelenmeyen, çevre etkisi incelenmeyen bir projenin tüm ekonomik risklerini Bakanlar Kurulu üstlenebilir, çalışanını parasını verebilir, vergisiz kazanç elde etmelerini sağlayabilir.

Özetle, Bakanlar Kurulu isterse, araziyi bedava verecek, yatırımına para koyacak, yıllarca vergi almayacak, çalışan maaşını ödeyecek. Üstüne üstük, yatırımın müşterisi de olacak.

Şeffaflık Meselesi

Madde 75 hiçbir darbenin hayal edemeyeceği bir şekilde şirketlere imtiyazlar sağlıyor. Kamu kaynaklarının, hiçbir denetime sunulmadan şirketlere verilmesini olanaklı hale getiriyor. İzinsiz ve lisanssız yatırımı onaylama konusunda, Bakanlar Kurulu tek yetkili olabilecek. Üstüne üstlük, bu imtiyazlar ile ekonomimizi büyük tehlikeye atacak, gelecek on yıllarımızı verimsiz, kirli teknolojilere feda edecek olan termik santral projeleri, nükleer projeleri gibi projelerin önü açılıyor.

Kömür ve Nükleerin önü açılıyor mu?

Ekonomi Bakanlığı’nın projeyi nasıl belirleyeceği ve Bakanlar Kurulu’nun hangi kriterlere göre karar alacağı konusunda ise büyük bir soru işareti bulunuyor. Madde 75’de “kalkınma planları ve yıllık programlarda öngörülen hedefler doğrultusunda ülkemizin mevcut veya gelecekte ortaya çıkabilecek ihtiyaçlarını karşılama, arz güvenliğini sağlama, dışa bağımlılığını azaltma, teknolojik dönüşümü sağlama, yenilikçi, Ar-Ge yoğun ve katma değeri yüksek olma niteliklerine ayrı ayrı ya da birlikte sahip olan ve proje bazında Ekonomi Bakanlığı tarafından desteklenmesine karar verilen yatırımlar” deniliyor. Ancak bu ifade oldukça sorunlu. Türkiye’nin arz güvenliği politikaları kömüre santrallerinin artması, dışa bağımlılık ise Rusya ile Akkuyu nükleer santrali ile karşılık buldu. Benzer şekilde mevcut politikalar çerçevesinde Haziran 2016’da EPK yasası ile verimsiz linyit projelerine ek mali destekler verilmesi kabul edildi ve darbe girişimi sonrası hükümet yerli kömür santrallerinde yüksek fiyatlı alımların önün açtı

Bütün bunlara rağmen bu projeler bir türlü hayata geçirilemiyor. Örneğin kömür projeleri yatırımcıların ilgisini çekmiyor, çünkü hem küresel ekonomik gelişmeler hem de iklim değişikliği, sağlık gibi etkiler yüzünden bu projelerin verimsizliği önemli tartışma konusu.

Hatta birçok ülke özellikle kömür sırasında hali hazırda planlanmış yatırımlarını iptal ediyor. Hatta yeni kurulan Kosova bile Nisan ayında termik santral projesini iptal etti. (http://www.kosid.org/en/news/62).

Peki yatırımcıların ilgisini çekmeyen, karlılık sorunları yaşayan, toplumsal düzeyde ciddi tepkiler doğuran, ülkelerin vazgeçtiği projeler Türkiye için nasıl bu kadar önemli olabilir ki?

Düşük karbon ekonomisinde rekabet artarken Türkiye’nin yüksek karbon ekonomisine ve o mantığa hizmet eden politikalara dönmesi doğru mu?

 

 

 

Share Button

Rusya ve İsrail ile mesele diplomasi değil, fosil yakıt bağımlılığı

27 Haziran Pazartesi diplomasi haberlerinin gündem olduğu bir gün olarak başladı. İsrail ile Gazze ablukası, Mavi Marmara olayı ve ilintili konularda bir anlaşma yapıldığı duyuruldu. Benzer şekilde Suriye sınırında düşürülen Rus uçağı ile ilgili Kremlin’e özür mektubu iletildiği açıklandı.

Acaba İsrail ile yapılan anlaşma ekonomik olarak alınacak 21 milyon dolar tazminat, yapılacak enerji tesisi, arıtma tesisi ve hastane inşatı ile sınırlı mı? Acaba Rusya’ya iletilen özür mektubu düşen turizm, yapılamayan tarım ihracatı ile mi sınırlı? Bu özür sorunu çözse bile eskisi gibi hızla 2,5 milyar dolar Rus turisti gelirine ulaşamayacağımız açık. Tarımsal ürün ihracatıda 1,2 milyar dolar mertebesinde olsa bile asıl ekonomik boyut bu değil. Bu hesaba enerjiyi katmazsak anlamamız mümkün değil.

Kömür ve İklim Değişişikliği-2016 raporu ile Türkiye’nin enerjide dışa ve fosil yakıtlara bağımlılığını ortaya koymuştuk. Raporda yer alan veriler ile son Rusya ve İsrail ile ilgili gelişmeleri birleştirirsek, meselenin diplomatik krizleri çözmenin ötesinde Türkiye’nin enerjide dışa ve fosil yaktılara bağımlılığı olduğunu çok açık görürüz.

Doğalgaz: Türkiye 1990’da doğalgazdan 3,1 milton tep enerji elde ederken, 2014’de 40,2 milyon tep’e çıktı. Bir başa deyişle 1990’da 1 birim doğalgazdan enerji elde ederken, 2014’de 13 birime çıkardık diyebiliriz. Bununu ezici çoğunluğu ise ithal.

Bunun İsrail ve Rusya ile ne ilişkisi var diye sorabilirsiniz. Rusya Türkiye’nin doğalgaz ithalatının %55’inden sorumlu [BBC Türkçe]. İsrail’in ise batı pazarına açamadığı doğalgaz rezervleri var. Rivayet o ki 50 milyar metreküp doğalgaz ithalatı olan Türkiye’nin İsrail ile planladığı 30 milyar metreküp kapasiteli hat ile gazın 10 milyar’ını ülke içinde, kalanını da Avrupa’da yakılmasını sağlayacak.

Kömür: Türkiye 1990’da 16,1 milyon tep kömürden enerji elde ederken, doğalgazın gelmesi ile azalacağı düşünüldü. 2002’den sonra kömüre dönüş politikası ile 2014’de 36 milyon tep enerji elde ettik. İthalat açısından bakıldığında 1990’da 5,5 milyon ton olan kömür ithalatı 2014’e 30,2 milyon tona çıktı.

Kömür meselesinin İsrail ile bağlantısı yok ama Rusya ile çok var. Rusya’dan 2014’de 8,7 milyon ton kömür ithal ettik. İthal ettiğimiz kömür genelde termik santrallerde kullanılıyor. İthal kömürden elde edilen elektrik ise yerli kömür kadar. Dahası, EPDK’da sırasını bekleyen 25 GW ithal kömürlü termik santral projesi var.

RusyaIsrail

Mesele ne İsrail ile anlaşmanın maddeleri, Rusya’ya 1,2 milyar dolarlık tarım ihracatı yada 2,5 milyar dolarlık Rus turistinden elde edilecek gelir için bir özür değil. Mesele cari açığımızın kaynağı olan enerjide kömürün ve doğalgazın en büyük tedarikçisi olan Rusya ile ilişkileri sürdürerek yakıtı sağlama almak. Mesele İsrail’i enerji bağımlılığımızın artışında doğalgaz tedarikçisi yapmak.

Bir başka deyişle, Türkiye her yerli kömür dediğinde nasıl ithal kömürün önünü açıyorsa, artık diplomasi dediğinde de fosil yakıt ithalatının önünü açıyor. Çünkü Türkiye enerji ve fosil yakıt bağımlısı. Çünkü Türkiye’de dert diploması değil, yüksek karbon ekonomisinin devamlılığı!

 

 

Share Button

Rapor: Kömür ve İklim Değişikliği 2016

For the English version of the report, click here.

Komur2016kapak

Rapora ulaşmak için resme tıklayınız.

2015 yılında hazırlanan Kömürü Finanse Etmek raporu, alt başlığında da belirttiği gibi Türkiye’nin yüksek karbon ekonomi aritmetiğini ortaya koymaya çalışmaktaydı. Kömür ve İklim Değişikliği-2016 raporu ise, Türkiye’nin bir taraftan iklim değişikliği sözleşmelerine taraf olurken diğer taraftan fosil yakıt merkezli bir politikaya yönelmesinde kömürün rolünü incelemektedir.

Rapor Türkiye’nin, iklim değişikliğine, teslim etmiş olduğu niyet beyanına ve hatta trafo kapasitesine rağmen kömürlü termik santrali geliştirdiğini ortaya koymaktadır. Bir taraftan kömür rezervlerinin tamamını yakmak için model geliştirmektedir. Diğer taraftan pazarı büyütmek için ithal kömürün önünü açmaktadır.

Raporun ortaya koyduğu bazı bulgular:

  • Türkiye’nin sera gazı salımlarındaki artışın en kritik sorumlusu kömür ve doğalgazdır. 1990-2014 arası 259,8 milyon ton emisyon artışının 167,2 milyon tonu kömür ve doğalgazın yakılması ile ortaya çıkan karbondioksit kaynaklıdır.
  • Bu artışlara gerekçe gösterilen “enerji ihtiyacı” aslında sadece fosil yakıtların üretimini ve tüketimine arttırmaya yöneliktir. Bu nedenle, 1990’da %18,6 olan fosil yakıt dışı enerji kaynaklarının payı, 2014’de %9,9’un altına düşmüştür.
  • Kömür tüketimindeki artışın belirleyicisi termik santralleridir. 1990-2014 yılı arasındaki 42,5 milyon ton artışın 41,5 milyon tonundan sorumlu termik santrallerdir.
  • Türkiye toplam kömür tüketimini neredeyse ikiye katlama yolunda giderken, kömür ithalatı 2014’de 1990’ın 6 katı mertebesine ulaşmıştır.
  • Bugün EPDK listelerine göre 59 santral çalışmakta olup, 16 GW kurulu güce sahiptir. Kurulu gücün yaklaşık 6 GW’ı ithal kömür santralleri olup, elektrik üretimi ve kömür santralleri kaynaklı emisyonların yarısından sorumludur.
  • Sadece kömür yakan termik santraller 1990’da atmosfere 22 milyon ton karbondioksit salarken, bu miktar 2014’de 76 milyon tona çıkmıştır. 2014’den sonra eklenen üniteler ile bu miktar daha da artacaktır.
  • Lisans almış ama hiçbir ünitesi çalışmaya başlamayan, ön lisans almış, yada ön lisans başvurusu değerlendirilen 37 santral EPDK listelerinde aday olarak yer almaktadır. Bu aday santrallerin 14 tanesi linyit ve asfaltit yakacak olup, kalan 23 santral kömürü ithal edecektir. Bu santrallere rödovans sözleşmesi olan 2 proje de dahil edildiğinde 29,4 GW aday santral bulunmaktadır.
  • Türkiye’nin yüksek karbon politikaları sonucunda kendi kömürünü yakmak için 4 GW kurulu güç, dünyanın kömürünü yakmak için 25 GW kurulu güç ekleme durumu söz konusudur.
  • Türkiye’nin kömür santralleri geliştirme programı sadece EPDK lisanslama süreçleri ile sınırlı değildir. 2005’de tekrar başladığı kömür arama çalışmaları ile yeni 7,2 milyar ton rezerv eklemiştir. Mevcut ve yeni bulunan rezervler devlet eliyle geliştirilmektedir.
Komur2016-Sekil3

Türkiye’nin kömürlü termik santraller güç ve yakıt projeksiyonu. Detaylar için rapora bakınız.

Kömür ve İklim Değişikliği 2016 raporu Türkiye’nin 2030 yılı için taahüt etttiği salımların 2014 yılından 461 milyon ton daha fazla olduğunu ortaya koymakta, bu artışın neredeyse yarısının kömür santrallerinden kaynaklanacağı öngörüsünde bulunmaktadır. Bugün kömür santralleri Türkiye’nin toplam salımlarının altıda birinden sorumlu olduğu dikkate alındığında, bu pay oldukça yüksektir. Rapor, Türkiye’nin ekonomisini karbon yoğun hale getirmek için sınırları zorladığını da ortaya koymaktadır. TEİAŞ’ın 2026’ya kadar 24,9 GW toplam trafo kapasitesine rağmen aday kömür santrallerinin 29 GW olması yeni rüzgar, güneş yada başka bir kaynağa bile yer olmadığı sonucu anlamına gelecektir.

Raporda yer alan termik santallere haritadan ulaşmak için buraya tıklayınız.

Share Button

Elektrik Piyasası Kanunu Tasarısı hakkında bildiklerimiz ve bilmediklerimiz!

TBMM’nin gündemine Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (2/1081) ile Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı (1/715) geldi. Bu teklife dair bildiklerimiz ve bilmediklerimiz oldukça fazla.

Örneğin 2006-2013 arası tüketiciden kayıp-kaçak bedeline ilişkin 33 milyar TL tahsis edildiğini biliyoruz. Ama neden sistemin sahibi kamunun ve dağıtım bölgesinin sahibi dağıtım şirketlerinin bu kadar para almasına rağmen neden bu sorunu çözen yatırım yapmadığını bilmiyoruz. Hatta EPDK 2014 Yılı Piyasa Gelişim Raporu verilerine göre 21 dağıtım şirketinin 10’u kayıp-kaçak hedefine dair yeterli adım atmadığını biliyoruz. İşini yapmayan bu şirketlerin neden cezalandırılmadığını ama tüketicinin cezalandırılıdğını bilmiyoruz.

Mesela Türkiye’nin 2014’de 251,96 TWH ürettiğini (EPDK) ama 207,4 TWh  tükettiğini (TÜİK) biliyoruz. Ama kayıp ve kaçağın da içinde olduğu 44,5 TWh’ın nereden kaynaklandığını, hangi iletim hattı yada trafonun ne kadar kayba neden olduğunu bilmiyoruz.

Elektrik sistemindeki kaçakların doğudaki illerden kaynaklı olduğunu hepimiz duyuyoruz ama sanayinin kaçak kullandığı elektriği bilmiyoruz. Mesela Hasan Balıkçı‘nın kaçak elektrik kullanan imalathaneleri tespit ettiğin biliyoruz ama Adana TEDAŞ‘tan Şanlıurfa‘ya sürgüne gönderenlerin akıbetini tam bilmiyoruz.

Ortada net bir şey var; politik olarak Türkiye kaçak ve kaybın devamını istiyor ve açtığı davalarla “bunu ödemem” diyen tüketiciye engel çıkartmak istiyor. Çünkü Türkiye’nin boşa enerji üretmesi ve tüketmesi gerekiyor. Buna da “enerjiye ihtiyacımız var” diyerek politize ediyor.

Enerjiye ihtiyacımız olmadığını biliyoruz. Sadece 2002-2014 arası birincil enerji arzına bakarsak enerjiye değil başka bir şeye ihtiyacımız olduğunu görürüz. Bu dönemde birincil enerji arzı %58 artmış. Ama kömür kaynaklı enerji arzı %84 artmış. Hes dışı yenilenebilir enerji arzı sadece %17 artmış ama doğalgazda artış %150. Yani bizim enerjiye ihtiyacımız yok, kömüre ve doğalgazı arttırmaya ihtiyacımız var. Tabi buna bir de nükleeri eklemeye ihtiyacımız var. O yüzden Tetaş’ın Kamu İhale Kanunu dışında ihaleye çıkabilmesi için, o yüzden nükleer santrallerin önün açılması için değişiklikler yer alıyor.

Tasarıda ilginç bir madde var. Tam bir dert. Türkiye’nin çok da gündem etmediği bir konuya dair. Özelleştirilen termik santrallerine daha önce iptal edilmesine rağmen çevre mevzuatı uymaması için istisna getiriliyor. Bir başka deyişle, yıllarca elektrikten toplanan paralarla devlet elindeki termik santralleri çevre mevzuatına uygun hale getirmemiş ve bu ayıplı malı özelleştirdiği gibi mevzuata aykırı çalışmasına izin vermek istiyor. Yani halkın parası ile ayıplı bir mal yapılmış, işletilmiş ve satılıyor. Sonrada bu ayıplı malın çevre faturasını halk ödesin deniyor.

Dert bununla da bitmiyor. Tasarı rödovans modeliyle kömür üretimi ve benzer özelleştirme modellerine dair yetkiler veriyor, istisnalar getiriyor. Rödovans modeliyle kömür üretiminin ne olduğunu Soma ile hepimiz öğrendik. Rödovans modeliyle elektrik üretiminin de aslında bir iklimi değiştirme modeli olduğunu ilgili raporum ve meclis gündemine taşınan soru önergesi ile kamuoyu öğrenmeye başladı. İşte bu tasarıdaki değişiklik rödovans sözleşmelerini elektrik üretiminde yaygınlaştıracak.

Şimdi iki şeyi biliyoruz. Birincisi kayıp ve kaçağın azaltılması için yeterli çalışma yapılmayarak tüketiciye ödetilmeye çalışılıyor. İkincisi ise devam eden kayıp kaçak ile daha fazla enerji üretimi sağlanacak ve böylece kömür ve doğalgazın tüketilmesi arttırıalacak. Tabi bir de yanına nükleer eklenecek.

Son birşeyi daha bilmemiz gerekiyor. Arz tarafında sorun belli. Peki talep tarafında sorun ne? Talep taratında bu üretim nereye gidiyor? Cevabımız verelim; ticaret sektörü ve kamu binaların artan enerji ihtiyacına gidiyor.  1990’da elektrik tüketimine 1 dersek, 2014’de 4,4’e eşit oluyor. Peki ticarethanelerin ve kamunun tüketmine de 1 dersek 2014’de kaç oluyor? Cevap basit, ticarethaneler 14,4’e kamu ise 5,6’ya çıkıyor! Tabi residansların baş gösterdiği ülkemizde meskenleri de unutmayalım. Oradada 2014’de 5’e yükseliyor. (Bknz: Enerji ihtiyacımız AVM’ler yüzünden mi?)

Denklemi kuracak olursak, daha fazla avm, verimsiz kamu binası ve residans, daha fazla kayıp kaçak daha fazla kömür doğalgaz ve nükleer demek. Kayıp kaçağı azaltırsanız, 44,5 TWh’ı azaltırsanız ne kömüre ne doğalgaza ne de nükleere ihtiyacınız olur. Verimsiz kamu binalarını, ışıl ışıl rezidans, iş merkezi yada AVM yapmazsanız enerji piyasası kanunu yerine enerji verimliliği kanunu konuşursunuz.

Son olarak, bir örnekle bitirelim.

Türkiye’yi bir buzdolabı markası olarak düşünün. Satıcı diyor ki “Hem yerli, hem daha fazla tüketiyor, hem de bu tüketimi karşılamak için kompresörüne doğalgaz ve kömürlü termik santralinden elektrik bağlamanız gerekiyor. Tabi nükleer santral olursa daha iyi çalışacak.”.  Şimdi Türkiye gibi bir buzdolabı olsa siz alır mısınız?

 

Share Button

New report; Climate Change With Royalty Model

Turkey promoted royalty contract after 2005. After Soma mine disaster, royalty contract in coal production took public attention. Royalty contract in electricity production in not well-known model.

New report, Climate Change With Royalty Model analyses background of royalty contract in electricity production. The report is prepared by Önder Algedik, energy and climate expert.

Findings of the report rises serious concerns about Turkish high carbon economy policies;

  • Turkey ratified UNFCCC in 2004. After that, Turkey launched coal exploration activities in 2005. Since than, 7,2 billion tons of new lignite reserve explored.
  • Royalty contract is an important tool in increasing coal production. Royalty model in electric production is another tool that increases coal consumption. As of today, Turkey has 9 coal power plant contract with royalty model.
  • Burning 887 million tons of reserve of these 9 power plants means 780 million tons of CO2 which is equal to 5 years of greenhouse gas emissions emitted by Ethiopia.
  • Turkey privatized 4,6 GW of coal power plant recently. With royalty model, private sector reached 7,6 GW power plant installed capacity. Even this figure shows how Turkey is gaining private sector investment to the high carbon economy.
  • Although Turkey has been defending historical responsibilities, further affords has been developed in order to burn the coal in the soil. Combustion of recently found 7.2 billion tons of reserve would cause 8 billion tons of carbon dioxide that is equal to 50 times of annual emissions emitted by Ethiopia.

RoylatyTender

Writer of the report; Önder Algedik summarizes that “ Financing Coal report described Turkey’s high carbon economy model and how Turkey is pushing coal in energy policies. Our recent report TGNA’s Role in Climate Change analyzed Turkish Parliament role in terms of legislation and parliamentary scrutiny. As Turkey signed Paris Agreement on April 22, This new report shows widening gap between scientific facts and policies as well as increasing role of private sector in coal power plant.”

For the the report click here,

 

Share Button

Rapor: Rödovans Modeliyle İklim Değişikliği

13 Mayıs 2014 tarihinde yaşanan Soma faciası ile Türkiye rödovans yoluyla kömür üretimini öğrendi. Rödovans yoluyla kömür üretiminin geliştirildiği dönemde rödovans yolula elektrük üretimi sözleşmeleri de devreye girmeye başladı. Rapor, Soma’da 301 canla ödenen bu model, şimdi elektrik üretimi ile daha fazla iklim  değişikliği olarak ödenecek bir fatura olarak karşımızda durmaktadır.

RodovansElektrik

Rapora ulaşmak için tıklayınız.

Rödovans Modeliyle Elektrik Üretimi; Rödovans Yoluyla İklim Değişikliği raporu geçmiş yıllardaki verileri analiz etmekte olup, politikaların geleceğe dair yansımalarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. 2004 yılında BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne Türkiye taraf olduktan sonra olan gelişmeleri rapor bulguları ile ortaya koymakta:

  • 1985 yılında ara verilen kömür arama çalışmalarına Türkiye 2005 yılında tekrar başladı.
  • 2015 yılına kadar 7,2 milyar ton kömür rezervi tespit edildi. Bu rezervin tamamı yakılması durumunda Etiyopya gibi bir ülkenin 50 yıllık seragazı salımı atmosfere karışacak.
  • Türkiye bir taraftan kömür üretimin arttırmak için rödovans modelini kullanırken, diğer taraftan rödovans sözleşmeleri ile elektrik üretimi modelini hayata geçirdi.
  • Bugüne kadar bu model, 9 termik santrali ile 887 milyon ton kömür rezervi üstüne kurulu 3 GW kurulu güce ulaştı.Sadece rödovans sözlemesi yapılan bu santrallerin rezervlerinin yakılması atmosfere 780 milyon ton daha karbondioksitin atmosfere salınması anlamına geliyor.
  • Türkiye, geliştiridiği bu modelle yüksek karbon ekonomisinde özel sektörün dha güçlü oyuncu olmasının önünü açtı. Özelleştirilen 4,6 GW santraler ile birlikte, rödovans modeli de eklendiğinde 7,6 GW kurulu güç özel sektöre kazandırılmış oldu.
  • Rödovans ihalesi ile yapılan elektrik üretim sözleşmeleri iklim değişikliğini dikkate almadığı gibi mevzuatı da dikkate almamaktadır.

Raporun da ortaya koyduğu gibi, rödovans sözleşmesi ile elektrik üretimi, hem maliyetlerin düşürülmesi, hem de sağlanan ayrıcalıklarla düşük maliyetli olarak özel sektörün yatırımcı olmasını sağlayan önemli bir piyasa aracıdır.

 

Raporun basına yansıması: DHAHürriyetSözcü, Dünya

Raporun TBMM gündemine yanısması: Soru Önergesi, DHA

For English version of the report, click here.

Share Button

Report: TGNA’S Role in Climate Change Policy – Summary for Policymakers

The Grand National Assembly of Turkey-TGNA has an important role in terms of legislation and parliamentary scrutiny with regard to responsibilities that Turkey will shoulder in the new global climate regime initiated by the Paris Agreement adopted by all members of the United Nations (UN) in December 2015. Global Balance Association, The Consumer and Climate Protection Association (TuvikDer) and the Legislation Association (YasaDer) has released a new report titled ” TGNA’S Role in Climate Change Policy”.

No comprehensive research has yet been done about the extent to which related laws, which have been passed by the TGNA and are currently in force, have contributed or obstructed the struggle on the climate change. This Project, the first of its kind in Turkey, will bridge that gap. One of the deliverables of the project is to determine the awareness of parliamentarians on putting the climate change on their political agenda. The results will also signify how parliamentarians defend human rights and the environment in connection with the fight on climate change.TGNA role on CC

The report released in February 29th to the public with the participation of 17 MP’s from four parties.

For all the reports and meeting notes (in Turkish) on Legislation Association page,  click here.

For the summary report (in English), click here

Share Button